९ वर्षपछि नेविसंघको महाधिवेशनः नेतृत्वका लागि दौडमा को–को ?


१२ असार । नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) ले ९ वर्षपछि आगामी साउन २३ गतेदेखि काठमाडौँमा ११ औँ महाधिवेशन गर्ने औपचारिक निर्णय गरेपछि संगठनभित्र चुनावी सरगर्मी बढेको छ । समयमै महाधिवेशन हुन नसक्दा नेतृत्व अवरुद्ध भएको नेविसंघमा नेतृत्व लिनका लागि विद्यार्थी नेताहरु दौडमा लागेका छन् ।

कांग्रेस सभापतिमा शेरबहादुर देउवा निर्वाचित भएलगत्तै घोषणा भएको यसपटको नेविसंघको अधिवेशनलाई त्यही कारण पनि महत्वका साथ हेरिएको छ । सातौँ पटकको स्थगनपछि महाधिवेशन हुने भएकाले पनि विद्यार्थीबीच बढी चासो देखिएको छ ।

०६४ सालमा सम्पन्न १० औँ महाधिवेशनबाट अध्यक्षमा निर्वाचित प्रदीप पौडेल लोकप्रिय मतसहित अहिले कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएका छन् । त्यसपछि अहिलेसम्म महाधिवेशन नहुँदा धेरै नेता–कार्यकर्ता बाहिरिसकेका छन् । ‘हामीले यो महाधिवेशनलाई एकताको महाधिवशेनका रुपमा लिएका छौँ,’ नेविसंघका पूर्वमहामन्त्री मनोजमणि अचाचार्यले भने, ‘पार्टी नेतृत्वले नै छ महिनाभित्र सबै भ्रातृ संगठनलाई महाधिवेशन सम्पन्न गर्न निर्देशन दिएको छ । यो पटक महाधिवशेन रोकिन्न ।’

बस्नेतले ‘बार्गेनिङ’का लागि नभई नेविसंघ बनाउन अध्यक्षको दाबी गरेको बताए । ‘मेरो अध्यक्षको दाबी कांग्रेसभित्रको गुण्डागर्दी अन्त्यका लागि पनि हो,’ बस्नेतले भने, ‘म निर्वाचित भएपछि संगठनलाई एकतावद्ध बनाएर लैजान्छु र गुटको अन्त्य गर्छु ।’

अर्का पूर्वमहामन्त्री जीतजंग बस्नेतले पनि यसपटक महाधिवशेन नरोकिने दाबी गरे । महाधिवेशनको सबै प्रक्रिया अघि बढाएको र नेतृत्व पनि निर्वाचनकै पक्षमा देखिएकाले महाधिवेशन नरोकिने उनको भनाइ छ । उनले लामो समय निर्वाचन नभएकाले नेतृत्वका लागि आकांक्षी बढ्नुलाई स्वाभाविक मान्नुपर्ने उल्लेख गरे ।

को–को छन् आकांक्षी ?

अहिलेसम्म जीतजंग बस्नेत, मनोजमणि आचार्य, नैनसिंह महर, दीपक भट्टराई, नीलकण्ठ रिजाल, कुन्दन काफ्ले र रत्न कार्कीले अध्यक्षको दाबी गरेका छन् ।

तीबाहेक अहिले केन्द्रीय कमिटीमा रहेका अञ्जन लामा, विनिता अधिकारी, आनन्द त्रिपाठी, शुभराम बस्नेत, क्षितिज भण्डारी, राजीव ढुंगाना र सरोज थापाले पनि आफूलाई अध्यक्षको प्रत्यासी बताइरहेका छन् । यद्यपि, अहिलेको केन्द्रीय कमिटीमा रहेकाहरुले सभापतिको दाबी गर्न नपाउने विधि–विधान तय गर्ने तयारीमा कांग्रेस रहेकाले धेरैले अध्यक्षको दाबी गर्ने बाटो बन्द हुने बताइएको छ ।

 नेविसंघका प्रवक्ता युपी लामिछानेले अध्यक्षका आकांक्षी धेरै भए पनि अन्तिमसम्ममा पार्टी र संगठन बसेर सबैको हितमा हुने गरी तय गर्ने दाबी गरे । तर, दुई गुटमा विभाजित कांग्रेसले अहिलेको अवस्थामा सर्वसम्मत बनाउने सम्भावना देखिँदैन ।

अधिकारी एक्लो महिला उम्मेदवार

कांग्रेसले महिलालाई अघि बढाउने हो भने विनिता अधिकारी एक मात्र दावेदारका रुपमा देखिएकी छिन् । नेविसंघको प्रभाव मानिने पद्मकन्या क्याम्पसकी पूर्व स्ववियु सभापति अधिकारी नेविसंघमा प्रभावशाली महिलाका रुपमा परिचित छिन् । उनलाई कांग्रेसका वरिष्ठ नेता पौडेलले संकेत दिएपछि अध्यक्षको तयारीका लागि एक साता अघि नै उम्मेदवारी घोषणा गरेकी छिन् ।

को कुन गुटका ?

नेविसंघमा देउवा समूहका दुई र पौडेल समूहका तीन जनाले सभापति पदको दाबी रहेको छ भने कुन्दन काफ्लेले कृष्णप्रसाद सिटौलाका नाममा आफूलाई अघि सारेका छन् । डडेल्धुराका नैनसिंह महर र ललितपुरका जीतजंग बस्नेत देउवा समूहका हुन् । यसअघि महर उपाध्यक्ष र बस्नेत महामन्त्री भइइसकेका छन् ।

देउवाको गृह जिल्लाका महरभन्दा बस्नेतलाई देउवा पक्षबाट टिकट ल्याउन सहज रहेको बताइन्छ । पहिलादेखि नै आरजु देउवासँग राम्रो सम्बन्ध रहेकाले टिकट ल्याउन उनलाई सजिलो हुने बताइन्छ । आरजुको माइती र जीतजंगको घर एकै ठाउँमा छ ।

‘२५ वर्षको अवधिमा अहिलेसम्म (वुटवल, विराटनगर, चितवन र प्रजातान्त्रिकको नेपालगञ्ज) चारवटा मात्र महाधिवेशन सम्पन्न भए,’ जीतजंग बस्नेतले भने, ‘नियमित अधिवेशन भएको भए अहिलेसम्म १२ जना अध्यक्षको जिम्मेवारी पूरा हुने थियो । अहिले नवौँ पटक महाधिवेशन मिति घोषणा भएको छ । अब यो महाधिवशेनको उद्घाटन र बन्दशत्र मात्र होइन, चिर्वाचनबाटै नेतृत्व छनोट हुनुपर्छ ।’

अहिले नेविसंघको केन्द्रीय समिति १ सय २१ सदस्यीय छ । नयाँ समिति १ सय ५१ सदस्यीय बनाउनुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ । तर, कांग्रेस नेतृत्वले भने अहिले भएको कमिटी पनि जम्बो भएको भन्दै काँटछाँटको प्रस्ताव गरेको छ ।

बस्नेतले ‘बार्गेनिङ’का लागि नभई नेविसंघ बनाउन अध्यक्षको दाबी गरेको बताए । ‘मेरो अध्यक्षको दाबी कांग्रेसभित्रको गुण्डागर्दी अन्त्यका लागि पनि हो,’ बस्नेतले भने, ‘म निर्वाचित भएपछि संगठनलाई एकतावद्ध बनाएर लैजान्छु र गुटको अन्त्य गर्छु ।’

महाधिवशन यता पौडेल समूहबाट रोल्पाका मनोजमणि आचार्य र तनहुँका दीपक भट्टराई मुख्य प्रतिस्पर्धामा छन् । महामन्त्री रहिसकेका आचार्य पौडेल समूहका बलियो उम्मेदवार मानिन्छन् । ‘मैले विद्यालय तहदेखि विश्वविद्यालय र क्षेत्रदेखि केन्द्रसम्म विभिन्न कमिटीमा बसेर काम गरेको छु,’ आचार्यले भने, ‘म सभापति बन्ने अवस्थामा सबैलाई लिएर लैजान सक्छु ।’
भट्टराई चाहिँ त्रि–चन्द्र कलेजका सभापति बनिसकेका हुन् । ‘पुरानालाई नै नेतृत्व दिने हो भने आचार्यको विकल्प छैन,’ नेविसंघका एक नेताले भने, ‘नयाँतिर जाने हो भने भट्टराई र रिजालको पालो आउँछ ।’

कत्रो बन्दैछ केन्द्रीय समिति ?

अहिले नेविसंघको केन्द्रीय समिति १ सय २१ सदस्यीय छ । नयाँ समिति १ सय ५१ सदस्यीय बनाउनुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ । तर, कांग्रेस नेतृत्वले भने अहिले भएको कमिटी पनि जम्बो भएको भन्दै काँटछाँटको प्रस्ताव गरेको छ ।

पूवअध्यक्षहरुको समर्थन कसलाई ?

नेविसंघका १७ जना पूर्वअध्यक्षमध्ये देउवा प्यानलमा ८ र पौडेल प्यानलमा ९ जना देखिन्छन् । नेविसंघको इतिहास केलाएर हेर्दा महाधिवेशन आयोजक समितिका संयोजक रञ्जित कर्णलाई १७ औँ अध्यक्ष मान्नुपर्छ । तत्कालीन सभापति सुशील कोइरालाबाट नियुक्त कर्ण पौडेल निकट मानिन्छन् ।

तीमध्ये पौडेल समूहमा पाँचौं अध्यक्ष बलबहादुर केसी, नवौँ अध्यक्ष गोविन्द भट्टराई, १२ औँ अध्यक्ष गुरुराज घिमिरे, १३ औँ अध्यक्ष केशव सिंह, १४ औँ अध्यक्ष महेन्द्र शर्मा, १५औँ अध्यक्ष प्रदीप पौडेल र १६ औँ अध्यक्ष कल्याण गुरुङ छन् भने हाल राजनीतिबाटै निस्क्रिय रहेका संस्थापक अध्यक्ष विपीन कोइरालाले पनि पौडेल प्यानलकै उम्मेदवारका पक्षमा छन् ।

नेविसंघका दोस्रो अध्यक्ष शेरबहादुर देउवा भइहाले । त्यसबाहेक तेस्रो सभापति विमलेन्द्र निधि, चौथो अध्यक्ष ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की, छैटौँ अध्यक्ष बालकृष्ण खाँण, सातौँ अध्यक्ष एनपी साउद, आठौँ अध्यक्ष धनराज गुरुङ, १० औँ अध्यक्ष विश्वप्रकाश शर्मा र ११ औँ अध्यक्ष किशोरसिंह राठौर देउवाका पक्षमा छन् । देउवासहित आठ पूवअध्यक्षको समर्थन देउवा पक्षका उम्मेदवारलाई हुने देखिन्छ ।

‘नेविसंघ भनेको कांग्रेसको नर्सरी हो,’ संघका पूर्वमहामन्त्री आचार्य भन्छन्, ‘त्यसैले करिब ९ वर्षपछि हुन लागेको महाधिवेशनमा नेतृत्वको रस्साकस्सी चल्नु स्वाभाविक हो ।’

१७ अध्यक्षमध्ये चार केन्द्र बाहिर

नेविसंघले ४५ वर्षको इतिहासमा १७ जना अध्यक्ष पाएको छ । तीमध्ये नेपाली कांग्रेसको वर्तमान केन्द्रीय कमिटीमा १३ जना छन् । महेन्द्र शर्मा र रञ्जित कर्णले चुनाव हारे भने केशव सिंह उम्मेदवार नै बनेनन् । विपीन कोइराला राजनीतिमै सक्रिय छैनन् । तीबाहेकका बाँकी सबै कांग्रेसको केन्द्रीय समितिमा छन् ।

०२७ वैशाख ६ गते नेपाली कांग्रेसको भ्रातृ विद्यार्थी संगठनका रुपमा स्थापित नेविसंघले ४५ वर्षमा जम्मा १० वटा महाधिवेशन गरेको छ । ‘नेविसंघ भनेको कांग्रेसको नर्सरी हो,’ संघका पूर्वमहामन्त्री आचार्य भन्छन्, ‘त्यसैले करिब ९ वर्षपछि हुन लागेको महाधिवेशनमा नेतृत्वको रस्साकस्सी चल्नु स्वाभाविक हो ।’
हालसम्मका अध्यक्ष कोको ?
१. विपीन कोइराला
२. शेरबहादुर देउवा
३. विमलेन्द्र निधि
४. ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की
५. बलबहादुर केसी
६. बालकृष्ण खाँड
७. एनपी साउद
८. धनराज गुरुङ
९.गोविन्द भट्टराई
१०. विश्वप्रकाश शर्मा
११. किशोरसिंह राठौर
१२. गुरुराज घिमिरे
१३. केशव सिंह
१४. महेन्द्र शर्मा
१५. प्रदीप पौडेल
१६. कल्याण गुरुङ
१७. रञ्जित कर्ण

प्रतिक्रिया दिनुहोस्